Mediawijs streeft ernaar dat mensen als mediawijze persoon in het leven staan. Om zich op die manier gelukkig te voelen, zich verder te kunnen ontwikkelen, in verbinding te staan met anderen, ten volle te kunnen participeren en de wereld ook mee kunnen transformeren. In het competentiemodel wordt dit vertaald in zes strategische mediawijsheidsdoelstellingen. Deze doelstellingen moeten gezien worden als de functies die media kunnen vervullen over verschillende contexten en doelgroepen heen. Bij het gebruiken van het model in de praktijk, denk je na over welke doelstellingen van toepassing zijn op jezelf of de doelgroep:

  • INFORMEREN - jezelf en anderen op de hoogte brengen en houden
    Je vindt heel wat informatie in zowel eerder traditionele als digitale media. Dit laatste heeft er zelfs voor gezorgd dat je zelf ook heel wat informatie online kan plaatsen en het op elk moment en op elke plaats terugvinden. Duizend bibliotheken aan informatie kun je zo raadplegen, van officiële bronnen en van mensen net als jij en ik, in tekst, afbeelding, geluid en video … Aan de andere kant: door de bomen het bos zien wordt er niet makkelijker op.  En zoekmachines als google helpen je vaak heel goed om wat je zoekt te vinden, maar maken zelden duidelijk hoe ze prioriteiten bepalen en welke rol commerciële belangen en ideologische invloeden spelen.  En sommigen hebben er belang bij of lol in om valse of verkeerde informatie online te plaatsen.  
  • COMMUNICEREN - uitwisselen van opinies en gevoelens met anderen
    Je kunt vrij makkelijk boodschappen sturen naar andere individuen of specifieke groepen.  Je hebt er mail, chat-apps, gerichte forums, blogs of andere sociale media voor. Communicatie kan razendsnel heen en weer flitsen en speelt zich af over enorme afstanden. Vriendschappen en relaties kun je zo onderhouden of laten bloeien. Anderzijds gaat iets verkeerd begrijpen vaak vlugger, is iemand beledigen of pesten, communicatie onderscheppen of met de verkeerde personen in contact komen vlot gedaan. Schelden, dreigementen uitspreken, kwetsende zaken schrijven, beledigende foto’s van anderen (zonder toestemming) verspreiden … Mensen verliezen ook nu en dan hun manieren online, maar ook heel vaak offline natuurlijk.

  • INTERAGEREN - uitwisselen van data, goederen, diensten of geld 
    Online shoppen, een toelage aanvragen, een enquête invullen, je bankzaken beheren, lid worden, je ideeën voor de toekomst doorgeven … In interactie gaan met een bedrijf of een instantie of juist met een klant of deelnemer, was nog nooit zo makkelijk, zo bereikbaar en beschikbaar. Maar sommigen missen de human touch, sommigen vinden het allemaal toch niet zo evident om dat digitaal te doen, sommigen kunnen helemaal niet zo makkelijk online, sommigen ondervinden dat bedrog en diefstal ook online kan en sommigen zijn daar zo bang en ongerust over dat ze de stap niet willen zetten en anderen weten of willen het niet weten.
  • CREËREN - media(-inhoud) voor jezelf en anderen maken
    De middelen om iets te maken en verspreiden zijn vandaag de dag breed beschikbaar: foto’s, video’s, websites, teksten, audio reportages, games, nieuwsberichten, 3D-geprinte voorwerpen … en maken is iets dat mensen gelukkig maakt, stem geeft, zorgt voor zelfexpressie en beleving. Maar niet iedereen heeft toegang tot alle toestellen en software of is even rad van tong, oog of vinger. Gezien of gehoord worden in de grote hoop van creaties, vraagt steeds meer creativiteit, originaliteit en kwalitatieve uitvoering. Maar vergeet ook niet dat anderen je creaties ook kunnen stelen of misschien ben je het onbewust zelf aan het doen? Je creaties goed beschermen is de boodschap, maar velen weten niet hoe eraan te beginnen.
  • AMUSEREN - zichzelf en anderen entertainen 
    YouTube kijken, games spelen, gewoon wat rondsurfen naar weetjes, struinen door de social media van je vrienden en kennissen,  een LAN-party organiseren, memes maken, digitale media voorzien je van een gigantisch aanbod amusement. En ze laten je toe om zelf aanbod te voorzien om anderen te entertainen. Sommigen verliezen zich daar ook wat in, blijven net wat te lang, of juist veel te veel hangen in een game of zien het verschil niet meer tussen een grapje maken of iemand pesten.
  • VERWEREN - risico’s verbonden aan media(gebruik) voor zichzelf en anderen beperken 
    Online petitie, mailprotestactie, sociale actie via de media, een mail schrijven naar je vertegenwoordigers … opkomen voor iets of iemand kan perfect via digitale media, je hoeft er de straat niet meer voor op. Maar vergeet in al je engagement niet op te komen voor jezelf!  Oefenen in je weerbaar opstellen en waar nodig hulp zoeken tegen de schaduwzijden van media is vandaag de dag onmisbaar. Denk maar aan het installeren van een goede virusscanner, privacy settings aanpassen en het natrekken van de achtergrond van je online contacten. Net zoals we al van oudsher moeten leren omgaan met gevaren op de speelplaats, op het werk, op straat, op café … natuurlijk!

Al deze doelstellingen kunnen op zichzelf staan, maar in de praktijk lopen ze vaak door elkaar. Wanneer mensen bijvoorbeeld zelf informatie verspreiden, zijn ze naast informeren ook bezig met communiceren. Tegelijk moeten ze rekening houden met mogelijke gevaren die kunnen opduiken en zichzelf dus ook zoveel mogelijk weerbaar maken hiervoor. Voor een goede implementatie is het aangewezen om één of meerdere doelstellingen te selecteren en hierop te focussen.

Bron: Mediawijs.be

single image